|
|
Uyku Fizyolojisi ve Uykunun Önemi
Derin uykuya dalma kişiden kişiye değişir. Keza uykudan
uyarılabilme de uykunun derinliği ile ilişkilidir.
Işıkları azaltılmış, temiz havalı ve sakin bir yerde
uyku daha dinlendiricidir. Beyindeki uyanık kalmayı
sağlayan merkezlerin etkisiz hale gelmesiyle uyku
başlar. Oksijen azlığına bağlı esneme, gözlerin
kapanması ve uykuya dalma ile devam eder. Dinlenen
uyanık tutma merkezleri çevreden gelen uyartıları
değerlendirecek düzeye gelince, uyku sona erer. insan
uyanır. Uyanmada REM uyku periyodlarının, iç güdülerin,
şuur altının ve ileriye dönük yaşama ve birşeyler yapma
dürtülerinin etkisi vardır.
Uyumak veya uyanık kalmak için kullanılan ilaçlar etkili
olurlar, fakat ilacın etkisi sona erince, daha çok
yorgunluk hissedilir. Bu tür ilaçlar bilinçsizce
kullanılmamalıdır.
Uykunun Önemi, Düzenli Uykunun Önemi
Uyku, besin maddesi gibi canlılık faaliyetleri için
gereklidir. Sinir sistemi için besin ve enerji kaynağı
özelliğine sahiptir. Uykusuzluk, refleksleri yavaşlatır.
Bu nedenle uykusuz insanlar daha çok kaza yaparlar.
Uykusuz kalan insanın iş verimi azalır. Beyinsel
faaliyetleri zayıflar.
İdeal ve iyi bir
uyku kişinin fonksiyonlarının daha iyi çalışmasını
sağlamaktadır.
Uyku süresince sinir sisteminde biriken toksik
metabolizma artıkları inaktif olur. Başta sinir sistemi
olmak üzere diğer sistemler uykuda kısmen veya tam bir
dinlenmeye geçer. Bu nedenle uyku süresinin yeterli
olması gereklidir.
Uyku süresi ile dinlenme arasında doğru orantılı bir
bağlantı vardır. Uyku süresi yaşa göre değişir.
Yetişkinler günde 8-10 saat uyku uyumalıdırlar.
Bebeklerde bu süre 22 saate kadar uzar. Çocuklarda 14
saat, yaşlılarda 5-6 saattir. Hastaların uzun süre
uyumaları gerekir. Uyku ruhsal ve bedensel dinlenme
için ihtiyaçtır.
Rem Uykusu Nedir (Rapid Eye
Movements)
Yavaş dalga uykunun 2. fazında, uyku; uyku derinliği ve
vücut fonksiyonlarında değişiklik görülür. Uyku
derinliğine bağlı olarak kas tonüsü azalır, hızlı göz
hareketleri başlar (Rapid Eye Movements). ingilizce bu
kelimelerin baş harflerinden oluşan REM, bir uyku fazı
olarak ele alınmıştır.
REM fazı veya REM uykusu, yavaş dalga uykunun 2. fazında
meydana gelir. Bu fazda kişi, derin uyku fazı
uyarıcıları ile ancak uyandırılabilir. EEG özellikleri
de 2. faza benzer. Bu benzerlik, 2. faz yavaş dalga uyku
ile çelişkilidir. Bu çelişkiden dolayı REM uykusuna,
paradoksal veya desingronize uyku denir. Diğer bütün
uyku fazları da non REM olarak belirlenmiştir.
REM uyku fazı, normal uyku içinde her 90 dakikada bir
tekrarlanır. Ortalama süresi, 20-30 dakika
civarındadır. Bu süre daha da uzun olabilir. REM
uykusunun süresi, toplam uyku süresi içinde değişik
orandadır. Bu oran, yeni doğan bebekte daha yüksek
(%50), erişkinlerde daha düşüktür (%22). Yaşlılarda ise,
erişkinlerden biraz yüksektir. REM uykusu oranı
yükseldikçe vücudun dinlenmesi tamamlanır. Vücut
dinlendikçe REM uyku süresi de uzar. Dinlenme ile uyku
arasında fizyolojik bağlantı vardır.
REM uykusu, derin uyku fazı olduğu için sistemlerin
fonksiyonları azalır ve kaslar gevşer. Bu fizyolojik
değişim, ruhsal ve bedensel dinlenme için uygun bir
ortamdır. REM uykusu daha çok dinlendirici ve hatırlanan
rüyaların görüldüğü uyku fazıdır.

|